بحر سريع ) 14 أطرافه تعقد من لينه * و قلبه كالحجر القاسى و حكمى « 19 » ( ابو نواس ) گفته است : ( از بحر متقارب ) 15 فيا ليت شعرى أ من صخرة * فؤادك هذا الذى لا يلين « 20 » و اين معنى در شعر « كثير « 21 » » مورد ملاحظه قرار گرفته است : ( از بحر طويل ) 16 كانّى انادى صخرة حين اعرضت * من الصمّ لو تمشى بها العصم زلّت « 22 » و شاعر ديگرى گفته است : [ از بحر طويل ] 17 و لو انّ ما أشكو إليكم شكوته * الى جبل لارفضّ أو لتصدّعا و شاعر ديگرى در مقام مبالغه در وصف خشونت ، و نفى عطوفت با نفى عضوى كه قرين مهر است ، بر آمده ، و علّت آن ( خشونت ) را با اين تعبير نيكو بيان نموده است : [ از بحر كامل ] 18 ما إن لها ( لبد « 23 » ) ترقّ له * شهدت بذاك لطافة الكشح امّا آن كسى كه منظورش در اين باب ( تشبيه دل به سنگ ) تنها تشبيه باشد ، و در اقتباس آن به عبارت قرآن اعتماد كند ، چنان كسى - بدون اين كه معنى را با مثل

--> ( 19 ) - او ابو نواس الحسن بن هانئ است ، سال 139 هجرى در اهواز متولّد شد و سال 195 هجرى در بغداد وفات يافت . طبقات الشعراء ابن المعتزّ ، ص 193 ملاحظه شود . ( 20 ) - ديوان ابى نواس ، ص 292 ، ملاحظه شود . ( 21 ) - او كثيّر بن عبد الرّحمن يكى از عشق‌پيشگان عرب ، و قرين عشق او « عزّه » مىباشد ، و به او منسوب شده است . العشر و الشعراء ، ج 1 ، ص 410 . ( 22 ) - چنين است در نسخه اصل ، و ديوان كثيّر ، ج 1 ، ص 43 ، و الامالى ، ج 2 ، ص 104 . و ليكن در الشعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 422 « تمشى بها العيس » ( بجاى « تمشى بها العصم » ) ضبط شده است . ( 23 ) - عبارت متن چنان كه نقل شد لبد ضبط شده ، و ليكن سياق معناى شعر گوياى آن است كه آن كلمه محرّف از « كبد » باشد و در بخش ترجمه اشعار ( ملحقات ) اين مطلب واضح‌تر مىشود . - م .